AI-basis voor je kmo
Waarom AI soms overtuigend fout zit
Waarom AI soms dingen verzint, waar dat het vaakst gebeurt en vijf gewoontes die het risico kleiner maken.
5 min lezen
Iedereen die met AI werkt, maakt het mee: een antwoord dat er perfect uitziet, maar niet klopt. Een wetsartikel dat niet bestaat, een cijfer dat nergens vandaan komt, een bron die je niet terugvindt. Dat heet in vakjargon een hallucinatie. Het is geen fout die je kan uitschakelen, maar een gevolg van hoe deze systemen werken.
Waarom het gebeurt
Een taalmodel voorspelt welke tekst logisch volgt op jouw vraag. Het streeft naar een antwoord dat past, niet naar een antwoord dat bewezen is. Als het iets niet weet, vult het soms de leemte met iets wat geloofwaardig klinkt. Het zegt daarbij zelden uit zichzelf dat het twijfelt.
Waar het vaakst misgaat
- Bronnen en citaten: titels, auteurs en links die echt lijken maar niet bestaan.
- Cijfers en data: percentages, bedragen, datums en drempels.
- Wetgeving en regels: zeker als het over België gaat, waar federale, gewestelijke en Europese regels door elkaar lopen.
- Namen en details: functies van personen, adressen, productkenmerken.
- Berekeningen: zeker langere sommen of procenten in een lopende tekst.
- Actualiteit: wat na de trainingsdatum van het model gebeurde, tenzij de tool op het web zoekt.
Vijf gewoontes die helpen
- Vraag om bronnen en open ze. Laat de tool op het web zoeken en klik de links zelf aan. Een bron die je niet kan openen, telt niet.
- Geef je eigen materiaal mee. Wie een document, prijslijst of procedure meegeeft en vraagt om alleen daaruit te antwoorden, krijgt veel minder verzonnen informatie.
- Vraag expliciet naar twijfel. Schrijf erbij: "Zeg het als je iets niet zeker weet of als informatie ontbreekt." Dat helpt merkbaar.
- Laat rekenen narekenen. Vraag de berekening stap voor stap, of laat ze in een rekenblad maken.
- Gebruik een tweede blik. Bij belangrijke teksten: laat een collega meelezen of vraag de AI in een nieuw gesprek om fouten te zoeken in het resultaat.
Wie is verantwoordelijk
Jij. Wat je verstuurt, publiceert of aan een klant belooft, valt onder jouw verantwoordelijkheid, ook als AI het schreef. Daarom hoort nakijken bij elke taak waarbij feiten, geld, afspraken of regels in het spel zijn. Bij een creatieve tekst of een eerste brainstorm mag het losser.
Test jezelf
Welke opdracht verkleint het risico op verzonnen informatie het meest?
Prompt om te kopiëren
Lees de tekst hieronder na als een kritische collega. Markeer elke bewering die een feit, cijfer, datum, naam of regel bevat. Zeg per bewering of je ze zeker weet, of ik ze moet controleren, en waar ik dat best doe. Verander zelf niets aan de tekst.
[plak de tekst]
